Strategiczna autonomia i gospodarczy fundament: 6 rekomendacji dla sektora obronnego
Współczesne pole walki i globalna rywalizacja technologiczna wymuszają przedefiniowanie pojęcia bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo narodowe nie może istnieć bez solidnego fundamentu gospodarczego.
Współczesne pole walki i globalna rywalizacja technologiczna wymuszają przedefiniowanie pojęcia bezpieczeństwa. Jak wskazał Artur Dubiel, bezpieczeństwo narodowe nie może istnieć bez solidnego fundamentu gospodarczego. Polska i Europa stoją przed wyzwaniem przekucia potencjału naukowego w realne zdolności obronne. Na podstawie dyskusji ekspertów – od dowódców wojskowych po liderów innowacji – wyłania się sześć kluczowych rekomendacji dla rozwoju przemysłu obronnego i technologii podwójnego zastosowania (dual-use).
1. Długofalowa wizja zamiast doraźnych działań
Eksperci zgodnie podkreślają, że sektor obronny nie znosi pośpiechu wynikającego z braku planowania. Kluczowe projekty, takie jak BWP Borsuk, wymagają dekady stabilnego finansowania i rozwoju (tzw. „strategicznej cierpliwości”). Rekomenduje się odejście od perspektywy „tu i teraz” na rzecz planowania w horyzoncie 10–15 lat, opartego na realnych zasobach czasu, sił i środków. Wizja ta musi uwzględniać nie tylko zakupy sprzętu, ale budowę całych ekosystemów produkcyjnych w kraju.
2. Synergia źródeł finansowania i offset technologiczny
Budowa odporności gospodarczej wymaga zaangażowania szerokiego spektrum kapitału. Rekomendacje obejmują:
maksymalne wykorzystanie instrumentów podatkowych, takich jak zwolnienia w Specjalnych Strefach Ekonomicznych dla producentów broni i amunicji (dostępne od 2025 r.),
agresywne negocjowanie offsetu, który powinien koncentrować się na transferze technologii (np. napędów czy elektroniki), a nie na prostych pracach serwisowych,
aktywne sięganie po fundusze unijne oraz mechanizmy takie jak akcelerator innowacji obronnych NATO.
3. Radykalne uproszczenie procedur i partnerstwo z biznesem
Biurokracja jest obecnie jedną z największych barier dla innowacji. Firmy technologiczne często decydują się na rozwój za granicą (przykład firmy Iceye), by wrócić do Polski dopiero jako globalni gracze. Konieczna jest reforma systemu rozliczania prac badawczo-rozwojowych (B+R), tak aby administracja pełniła rolę partnera wspierającego wniosek, a nie tylko kontrolera. Celem powinno być skrócenie czasu od pomysłu do wdrożenia, co w sektorze IT mierzy się w miesiącach, a nie latach.
4. Suwerenność technologiczna i „sovereignty of data”
Polska musi budować własne przewagi w obszarach, które decydują o autonomii systemów uzbrojenia. Rekomenduje się:
Inwestowanie w autorskie systemy sterowania i oprogramowania, które stanowią „mózg” nowoczesnych maszyn.
Zapewnienie suwerenności modeli językowych i analityki danych w ramach AI.
Wykorzystanie potencjału polskich inżynierów, którzy są uznawani za światową elitę w dziedzinie technologii cyfrowych.
5. Nowoczesna infrastruktura i zasoby terenowe
Przemysł zbrojeniowy wymaga specyficznych warunków. Eksperci wskazują na deficyt dużych terenów inwestycyjnych (powyżej 200 ha) spełniających wymogi bezpieczeństwa i odległości od zabudowań. Rekomenduje się strategiczne rezerwowanie gruntów pod inwestycje obronne z wykorzystaniem specustaw upraszczających procedury budowlane, co już z powodzeniem stosują liderzy sektora jak Huta Stalowa Wola.
6. Implementacja doświadczeń z pola walki (Lesson Learned)
Wojna na Ukrainie drastycznie zmieniła paradygmaty obronne. Rekomendacje wskazują na konieczność szybkiego wdrażania technologii w obszarach:
Bezzałogowców i systemów antydronowych.
Telemedycyny pola walki, pozwalającej na zdalną pomoc żołnierzom w warunkach, gdzie ewakuacja klasyczną sanitarką jest niemożliwa.
Technologii dual-use, które w czasie pokoju służą cywilom (koparki, łączność satelitarna, logistyka), a w czasie konfliktu stają się kluczowymi elementami infrastruktury obronnej.
Podsumowanie
Bezpieczeństwo Europy zależy od zdolności do połączenia innowacyjnej elastyczności sektora prywatnego z dyscypliną i zasobami państwa. Tylko poprzez ścisłą współpracę nauki, biznesu i wojska możemy przestać być jedynie konsumentami zagranicznych technologii i stać się ich twórcami.
Posłuchaj nagrania z panelu “Rola przemysłu obronnego i dual-use w bezpieczeństwie gospodarczym Europy”: